Asian Cup, hay còn gọi là Cúp bóng đá châu Á, là giải đấu danh giá nhất dành cho các đội tuyển quốc gia nam thuộc khu vực châu Á. Với lịch sử gần 70 năm hình thành và phát triển, Asian Cup không chỉ là nơi tranh tài đỉnh cao mà còn phản ánh sự tiến bộ mạnh mẽ của bóng đá châu Á trên bản đồ thế giới. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ Asian Cup là gì, lịch sử ra đời, thể thức thi đấu, thành tích các đội tuyển cũng như hành trình của đội tuyển Việt Nam tại giải đấu này.
Asian Cup là gì?
Theo nguồn trích dẫn từ TG88 COM, Asian Cup là giải vô địch bóng đá châu Á cấp độ đội tuyển quốc gia do Liên đoàn bóng đá châu Á (AFC) tổ chức. Giải đấu được tổ chức lần đầu tiên vào năm 1956 và duy trì chu kỳ 4 năm một lần, tương tự như EURO của châu Âu hay Copa America của khu vực Nam Mỹ.
Đây là giải đấu cao nhất và quan trọng nhất của bóng đá châu Á ở cấp độ đội tuyển. Các đội tuyển tham dự Asian Cup đều quy tụ những cầu thủ xuất sắc nhất, bởi giải đấu nằm trong hệ thống thi đấu chính thức của FIFA, buộc các câu lạc bộ phải nhả quân cho đội tuyển quốc gia.
Tính đến hiện tại, Nhật Bản là đội tuyển giàu thành tích nhất lịch sử Asian Cup với 4 lần vô địch. Theo sau là Iran và Ả Rập Xê Út cùng có 3 lần đăng quang, Hàn Quốc 2 lần, trong khi Australia, Iraq, Kuwait và Israel mỗi đội từng vô địch 1 lần.
Thông tin chi tiết về Cúp bóng đá châu Á
Lịch sử hình thành và phát triển của Asian Cup
Liên đoàn bóng đá châu Á (AFC) được thành lập vào năm 1954, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong quá trình phát triển bóng đá khu vực. Hai năm sau, Asian Cup lần đầu tiên được tổ chức tại Hong Kong vào năm 1956 với chỉ 4 đội tuyển tham dự vòng chung kết.
Trong những thập kỷ tiếp theo, số lượng đội tham dự Asian Cup không ngừng tăng lên, phản ánh sự mở rộng và phát triển của bóng đá châu Á. Từ 6 đội, 10 đội, 12 đội và đến năm 2004, vòng chung kết Asian Cup chính thức có 16 đội tuyển.
Kể từ Asian Cup 2019, AFC quyết định nâng số đội tham dự lên 24 đội, tương đồng với thể thức của EURO. Quyết định này tạo điều kiện cho nhiều nền bóng đá đang phát triển có cơ hội cọ xát, đồng thời giúp giải đấu trở nên hấp dẫn và cạnh tranh hơn.
Australia gia nhập AFC vào năm 2006 và chính thức tham dự Asian Cup từ năm 2007, dù quốc gia này nằm trong khu vực châu Đại Dương về mặt địa lý. Trong khi đó, Israel từng vô địch Asian Cup năm 1964 nhưng rời AFC từ năm 1970 do các vấn đề chính trị và chuyển sang thi đấu tại UEFA.
Asian Cup 2007 là kỳ giải đặc biệt khi được đồng đăng cai bởi 4 quốc gia Đông Nam Á gồm Việt Nam, Thái Lan, Indonesia và Malaysia. Gần đây nhất, Asian Cup 2023 (tổ chức vào đầu năm 2024) được chuyển địa điểm sang Qatar sau khi Trung Quốc rút quyền đăng cai.
Thể thức thi đấu của Asian Cup
Với thể thức hiện tại, vòng chung kết Asian Cup có sự góp mặt của 24 đội tuyển quốc gia, được chia thành 6 bảng đấu, mỗi bảng gồm 4 đội. Các đội thi đấu vòng tròn một lượt để tính điểm.
Sau vòng bảng, 16 đội có thành tích tốt nhất sẽ giành quyền vào vòng knock-out, bao gồm 6 đội đứng đầu bảng, 6 đội nhì bảng và 4 đội xếp thứ ba có thành tích tốt nhất. Khi các đội bằng điểm nhau, thứ hạng sẽ được xác định lần lượt theo các tiêu chí: thành tích đối đầu, hiệu số bàn thắng, số bàn thắng ghi được và điểm fair-play.
Từ vòng 1/8 trở đi, các trận đấu diễn ra theo thể thức loại trực tiếp. Nếu hai đội hòa sau 90 phút thi đấu chính thức, trận đấu sẽ bước vào hiệp phụ và loạt sút luân lưu nếu cần thiết. Mỗi đội được quyền thay tối đa 5 cầu thủ trong trận đấu, trong đó có thêm quyền thay người ở hiệp phụ.
Kể từ Asian Cup 2019, AFC đã chính thức bỏ trận tranh hạng ba nhằm giảm tải lịch thi đấu cho các đội tuyển.
Thành tích các đội tuyển tại Asian Cup
Sau hơn 60 năm tổ chức, Asian Cup đã chứng kiến sự thống trị của một số nền bóng đá lớn tại châu Á. Nhật Bản hiện là đội tuyển thành công nhất với 4 chức vô địch vào các năm 1992, 2000, 2004 và 2011.
Iran và Ả Rập Xê Út cùng có 3 lần vô địch, trong khi Hàn Quốc từng đăng quang 2 lần ở các kỳ Asian Cup đầu tiên. Australia, dù chỉ mới tham dự Asian Cup từ năm 2007, đã nhanh chóng khẳng định sức mạnh với chức vô địch năm 2015.
Tại khu vực Đông Nam Á, thành tích cao nhất từng thuộc về Myanmar (Á quân năm 1968) và Thái Lan (hạng ba năm 1972). Các đội bóng Đông Nam Á ngày càng tiến bộ nhưng vẫn gặp nhiều thách thức khi đối đầu với các ông lớn Tây Á và Đông Á.
Lịch sử thi đấu của đội tuyển Việt Nam tại Asian Cup
Đội tuyển Việt Nam có lịch sử gắn bó khá đặc biệt với Asian Cup. Trước năm 1975, đội tuyển Việt Nam Cộng Hòa từng tham dự hai kỳ Asian Cup vào các năm 1956 và 1960, đều kết thúc giải đấu ở vị trí thứ tư.
Sau khi đất nước thống nhất, phải đến năm 2007, đội tuyển Việt Nam mới chính thức trở lại sân chơi Asian Cup. Với tư cách đồng chủ nhà, đội tuyển Việt Nam đã tạo nên bất ngờ lớn khi vượt qua vòng bảng và lọt vào tứ kết, trong đó có chiến thắng ấn tượng 2-0 trước UAE.
Asian Cup 2019 tiếp tục đánh dấu bước tiến quan trọng của bóng đá Việt Nam. Đội tuyển vượt qua vòng bảng với tư cách một trong những đội xếp thứ ba có thành tích tốt nhất và tiến vào tứ kết. Dù dừng bước trước Nhật Bản với tỷ số 0-1, màn trình diễn của Việt Nam vẫn được đánh giá rất cao.
Tại Asian Cup 2023 (diễn ra năm 2024), đội tuyển Việt Nam tham dự với nhiều kỳ vọng nhưng phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt từ các đối thủ hàng đầu châu lục. Dù kết quả chưa như mong đợi, việc liên tục góp mặt tại Asian Cup cho thấy vị thế ngày càng ổn định của bóng đá Việt Nam tại châu Á.
Asian Cup là gì? Đây không chỉ là giải đấu bóng đá cấp đội tuyển quốc gia lớn nhất châu Á mà còn là biểu tượng cho sự phát triển, hội nhập và cạnh tranh của bóng đá khu vực. Trải qua gần bảy thập kỷ, Asian Cup đã không ngừng đổi mới về quy mô, chất lượng và sức hút.
Với thể thức hiện đại, số lượng đội tham dự ngày càng đông và sự tiến bộ rõ rệt của nhiều nền bóng đá, Asian Cup hứa hẹn tiếp tục là sân chơi đỉnh cao, nơi các đội tuyển châu Á khẳng định vị thế và hướng tới những mục tiêu lớn hơn trên đấu trường thế giới.
